Mπορούμε ; Όχι, τώρα δεν μπορούμε, αύριο ίσως

«Να έπαιρνε πότε πότε η συνεδρίαση του Κοινοβουλίου τις προεκτάσεις που παίρνει ένα δάκρυ όταν διαθλά τις αθλιότητες όλες κι απομένει να λάμπει σαν μονόπετρο» Ο. Ελύτης

Μπορεί να υπάρξει η πολιτική γονιμότητα της οργής; Μπορεί η Ελλάδα να αλλάξει Πεπρωμένο; Υπάρχει σήμερα το πολιτικό υποκείμενο για μια Νέα Ελλάδα?

Είναι κάποια από τα ερωτήματα που θέτει η ίδια η κρίση και ο κάθε πολίτης οφείλει να απαντήσει εάν θέλει να γυρίσουμε μια νέα σελίδα για το μέλλον της πατρίδας μας και την ευημερία των παιδιών του. Μπορεί η οικονομική , κοινωνική και πολιτισμική κρίση που διέρχεται η κοινωνία μας , ως συσσώρευση πολιτικών και αξιακών εκκρεμοτήτων ολόκληρης της νεοελληνικής ιστορίας , να αποτελέσει μια καινούργια ευκαιρία για Αναγέννηση και Ελπίδα?

Μέσα στην συγκυρία της εποχής διαμορφώνονται τα νέα δίπολα αλλά αμφισβητείται και ο σκληρός πυρήνας του αστικού κοινοβουλευτισμού και της κοινωνικής ειρήνης. Η διασάλευση των αυτονόητων της μεταπολίτευσης όπως το κράτος δικαίου , η ευρωπαϊκή κατεύθυνση της χώρας και η αστική δημοκρατία δεν γεννιέται μόνο μέσα από τις αξιολογικές κρίσεις των κομμάτων εξουσίας αλλά κυρίως μέσα από την αμφισβήτηση της ηθικής και της αξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος ευρύτερα. Σε αυτό ακριβώς το υπόβαθρο γεννιούνται ακραία πολιτικά υποκείμενα επενδύοντας το μανδύα του ηθικισμού, της φιλοπατρίας και ενός μεσσιανισμού για την σωτηρία της χώρας. Οι μυθοπλασίες τους απέχουν πολύ από τον ρεαλισμό και την πρακτική διαχείριση κρίσιμων θεμάτων όπως οι δανειακές συμβάσεις , το μνημόνιο κτλ. Πάνω εκεί χτίζεται η συλλογική φαντασίωση των «ιδανικών» χωρίς όμως τις επιχειρησιακές συνθήκες εφαρμογής τους. Η εξορία από την πραγματικότητα είναι πολύ γλυκιά για την φιλαυτία των αγανακτισμένων και για την ρητορεία των κομμάτων της καταγγελίας και του μίσους. Δεν αρκεί όμως για να προσφέρει ένα ξέφωτο στην Ελλάδα και τους Έλληνες. Τα κόμματα της εθνικής ευθύνης δεν έχουν χρόνο για χάσιμο, κάποτε θα απολογηθούν στην ιστορία για τις επιλογές και τις πράξεις τους και όχι μόνο στους αγανακτισμένους προνομιούχους του πελατειακού συστήματος που δυστυχώς οι ίδιοι εξέθρεψαν μέσα στην πάχνη του δικομματισμού. Άραγε πόσο ακόμα η Ελλάδα της νομιμότητας θα πληρώνει την ψωροκώσταινα της ανομίας και της παραοικονομίας?

Η αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος και η ηθική διακυβέρνηση είναι η βασική προϋπόθεση για την επανεκκίνηση της χώρας. Δίχως αυτή ανοίγουν ατραποί που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει που μπορούν να οδηγήσουν , απειλώντας την ικανότητα της οικονομίας, την ομαλότητα της χώρας και εν τέλει την ήδη χειμάζουσα μεσαία τάξη.

Μεταρρύθμιση VS Αντιμεταρρύθμιση

Η κρίση αλλάζει τα δεδομένα , αποκαλύπτοντας διαρκώς ένα καινούργιο πολιτικό τοπίο. Όσοι το αντιληφθούν γρήγορα μπορούν και να το διαχειρισθούν , αλλά όσοι δεν μπορέσουν να το κάνουν αναμασώντας στερεότυπα άλλων εποχών είναι καταδικασμένοι να απαξιωθούν πολιτικά και να αποτύχουν συρρικνώμενοι εκλογικά σε έναν κομματικό ναρκισσισμό. Ο αυτισμός των πολιτικών κομμάτων εξουσίας είναι πια εκκωφαντικός, σε ένα παίγνιο μηδενικού αθροίσματος ακόμα τους ενδιαφέρει ο εσωτερικός έλεγχος, τα σύμβολα και όχι οι πράξεις , ενώ η αυτοκριτική πάντα καλύπτεται πίσω από την ισχύ ως καταδικαστέο αυτομαστίγωμα. Μπορεί να προέλθει ένα Μεταρρυθμιστικό Μέτωπο στην Ελλάδα σήμερα? Ναι, μπορεί υπο προϋποθέσεις. Με συλλογική αυτογνωσία και διαδραση των πολιτών με τα πολιτικά υποκείμενα, με αντιστοίχηση των κοινωνικών συμφερόντων με τις πολιτικές ιδέες, με έναν ανοιχτό διάλογο ευθύνης και προοπτικής. Τα άκρα του πολιτικού κύκλου ενώνονται και ισχυροποιούνται ως μια οριζόντια δομή νοοτροπίας και απολυτότητας. Οι δυνάμεις της Μεταρρύθμισης τι κάνουν? Διασπασμένες συνεχίζουν να παίζουν το γνωστό θεατρικό της μεταπολίτευσης. Αρκετά.

Είναι σαφές πια πως η χώρα έχει ανάγκη από έναν αστικό πατριωτισμό που θα συνοδεύεται από έναν προοδευτικό εκσυγχρονισμό στις πολιτικές των διαρθρωτικών αλλαγών , της επανίδρυσης του κράτους, και της οικοδόμησης ενός αποτελεσματικού κράτους δικαίου. Ποιες είναι οι δυνάμεις που μπορούν να συνεισφέρουν σε ένα τέτοιο εγχείρημα; Είναι οι εκσυγχρονιστικές δυνάμεις της σοσιαλδημοκρατίας, είναι οι φιλελεύθερες δυνάμεις της συντήρησης και η ανανεωτική αριστερά. Μπορούν να υπερασπισθούν την χώρα , την μεσαία τάξη και την προοπτική του μέλλοντος, αρκεί να γεφυρώσουν τις διαφορές τους σε μια σύνθεση ποιοτικά καλύτερη .Μια ιδέα αποκτά υλική δύναμη όταν έχει φθάσει πια η ώρα της. Οι λύσεις βρίσκονται μέσα στην Ελλάδα και όχι έξω από αυτήν. Δημιουργώντας μια πολιτική κοινωνία με θεσμική δημοκρατία , ευρωπαϊκή κατεύθυνση, διαφάνεια και δημιουργική οικονομία μπορεί η Ελλάδα να αλλάξει Πεπρωμένο. Χρειάζεται να δημιουργήσουμε ένα τόξο εθνικής ευθύνης και μεταρρυθμίσεων, ένα κίνημα προοδευτικού εκσυγχρονισμού της χώρας. Μπορούμε; Όχι τώρα δεν μπορούμε, αύριο ίσως. Ελλάδα Restart.

Η Αειφορική προοπτική του Αμβρακικού κόλπου

Ο μαζικός θάνατος 1000 τόνων ψαριών τον Φεβρουάριο του 2008 στον Αμβρακικό κόλπο, η καταστροφή 38 φωλιών Αργυροπελεκάνων στη νήσο «Βάλλα» της λιμνοθάλασσας Τσουκαλιό τον Φεβρουάριο του 2011 αλλά και η σημερινή εμφάνιση   μεδουσών μεγάλου μεγέθους που προκαλούν προβλήματα στους αλιείες της περιοχής , συνθέτουν το πάζλ μιας προβληματικής εικόνας για τον Αμβρακικό Κόλπο. Διαμάχη μεταξύ κυνηγετικών συλλόγων και Φορέα Διαχείρισης Υγροτόπων Αμβρακικού για τους Αργυροπελεκάνους, διαμάχη ιχθυοκαλλιεργητων και Επιθεωρητών Περιβάλλοντος για τον μαζικό θάνατο ψαριών, διαμαρτυρίες αλιέων για την κακή οξυγόνωση των νερών του κόλπου σε σχέση με την εμφάνιση μεδουσών που εμποδίζουν την αλιεία. Ένα διάχυτο σκηνικό σύγκρουσης με αντιτιθέμενες ομάδες συμφερόντων και  επιστημονικές εξηγήσεις που μπορεί να είναι είτε έτσι είτε αλλιώς ανάλογα με τον εργοδότη του «επιστήμονα». Κλασσικό παράδειγμα η ερμηνεια για τον μαζικό θάνατο 1000 τονων ψαριών τον Φεβρουάριο του 2008. Τότε ο μαζικός θάνατος των ψαριών είχε αποδοθεί στην άνοδο ανοξικών στρωμάτων νερού από τον πυθμένα του Αμβρακικού. Στο πόρισμα των επιθεωρητών περιβάλλοντος που αργότερα κοινοποιήθηκε στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και την Νομαρχία Αιτωλοακαρνανίας εντοπίστηκε  υπερφόρτωση ιχθυοκλοβων και «ληγμένες» άδειες περιβαλλοντικών όρων σε δυο από τις τρεις μονάδες  ιχθυοκαλλιέργειας στην περιοχή του Αμβρακικού. Η αιτία τελικά προήλθε από  ένα φυσικό φαινόμενο ή μήπως η εντατική ιχθυοκαλλιέργεια υπερέβη την φέρουσα ικανότητα του οικοσυστήματος?

Στο γκρίζο παζλ προστίθεται το «λευκό» χρώμα της ίδρυσης του Φορέα Διαχείρισης Υγροτόπων Αμβρακικού το 2003 ενώ αργότερα λαμβάνει σάρκα και οστά η θεσμική του λειτουργία καθώς ιδρύεται το Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων Αμβρακικού τον Μάρτιο του 2008 με περιοχές προστασίας της φύσης, περιοχή ειδικών ρυθμίσεων, περιοχή ειδικής διαχείρισης υδάτων και ζώνη περιβαλλοντικού ελέγχου. Το «λευκό» χρώμα αποδίδεται στους Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών καθώς αποτελούν έναν σχετικά νέο θεσμό περιβαλλοντικής διακυβέρνησης στην χώρα μας και διαθέτουν μια προνομιακή θέση ανάμεσα στην κοινωνία των πολιτών και το κράτος και ένα τεράστιο κεφάλαιο αξιοπιστίας έναντι των πολιτών αλλά και της δημόσιας διοίκησης. Μετά τα περίπου δέκα χρόνια λειτουργία τους μένει αυτό το «λευκό χρώμα» να γεμίσει με χρώματα ελπίδας για την καλή κατάσταση διατήρησης των οικοτόπων και την προστασία της βιοποικιλότητας στη χώρα μας. Στην γκρίζα εικόνα των προβλημάτων έρχεται να προστεθεί το αισιόδοξο χρώμα  του προγράμματος «ΑΝΑΣΑ»(ειδικό αναπτυξιακό πρόγραμμα) καθώς και η λειτουργία της ΕΤΑΝΑΜ με μεγάλη εμπειρία ως αναπτυξιακή εταιρεία σε διαχείριση ευρωπαϊκών προγραμμάτων.

Ποιος θα κερδίσει τελικά την μάχη στον Αμβρακικό κόλπο;

Σε κάθε κοινωνία υπάρχουν δυνάμεις που θέλουν να μείνουν τα πράγματα όπως έχουν , είναι οι δυνάμεις της αδράνειας και του συντηρητισμού , όπως υπάρχουν και οι δυνάμεις που θέλουν να αλλάξουν τα πράγματα και είναι οι δυνάμεις τις προόδου και του εκσυγχρονισμού. Σε αυτόν το μαγικό τόπο της οικολογικής αξίας και των αναπτυξιακών αποθεμάτων ο συνδυασμός της περιβαλλοντικής προστασίας με την οικονομική αποτελεσματικότητα σε ένα πλαίσιο κοινωνικής δικαιοσύνης είναι το χρέος της Προόδου.

Η μετάβαση της περιοχής του Αμβρακικού κόλπου από ένα καθεστώς απλής οικονομικής μεγέθυνσης με τεράστια κόστη για το περιβάλλον και τις επόμενες γενεές, σε μια καινούργια πραγματικότητα Βιώσιμης Ανάπτυξης είναι αναγκαία στο πλαίσιο συλειτουργίας των φυσικών οικοσυστημάτων με τις ανθρώπινες κοινωνίες. Οι επιχειρησιακοί όροι αυτής της μετάβασης μπορούν να τεθούν από τον Φορέα Διαχείρισης Υγροτόπων Αμβρακικού αρκεί να υπάρχει  στενή διαπεριφερειακή συνεργασία των Περιφερειών Ηπείρου και Δυτικής Ελλάδας καθώς επίσης και  καλή διαδημοτική συνεργασία των δήμων του Αμβρακικού κόλπου, για να εξασφαλίζουν από κοινού τις προϋποθέσεις μιας ενιαίας πολιτικής διεύθυνσης του εγχειρήματος για Αειφόρο Ανάπτυξη στον Αμβρακικό κόλπο.

Σε αυτή την καινούργια αναπτυξιακή κατεύθυνση της περιοχής οφείλουν να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες του ειδικού αναπτυξιακού προγράμματος «ΑΝΑΣΑ» , οι χρηματοδοτήσεις του τομεακού προγράμματος ΕΠΕΡΡΑΑ(επιχειρησιακό πρόγραμμα περιβάλλοντος & αειφόρου ανάπτυξης) καθώς και του Πράσινου Ταμείου με την διάσταση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου που διαθέτει. Επίσης η μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων για επενδύσεις στο πλαίσιο του επενδυτικού νόμου ή προγραμμάτων Leader και ΟΠΑΑΧ  σε φιλοπεριβαλλοντική επιχειρηματικότητα, ενισχύει την βιωσιμότητα του οικοσυστήματος. Έτσι υπάρχει η δυνατότητα να αναπτυχτούν περιβαλλοντικές υποδομές, τεχνολογίες αντιρρύπανσης, συστήματα πιστοποίησης αλλά και βιολογικές καλλιέργειες, οικοτουρισμός και αγροτουρισμός, προϊόντα οικολογικής σήμανσης,  ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καλλιέργειες αρωματικών φυτών, αλιευτικός τουρισμός κ.α

Η κρίση είναι ο ηγέτης των αλλαγών, ας γίνει επομένως και η μαία μιας νέας εικόνας για τον Αμβρακικό κόλπο, περισσότερο πολύχρωμης και λιγότερο μονότονα γκρίζας.

ΜΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΤΑ

Η χώρα περνά μια δύσκολη οικονομική κρίση που συνδυάζετε σε πολλές περιπτώσεις με μια κρίση αξιών και υπευθυνότητας και από τους πολιτικούς αλλά και από τους πολίτες. Οι μεταρρυθμίσεις που η κυβέρνηση εφαρμόζει με βασική της επιδίωξη την μείωση του ελλείμματος και την βιώσιμη διαχείριση του δημοσίου χρέους γίνονται σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα και είναι πολλές. Για να εμπεδωθούν και να λειτουργήσουν αποτελεσματικά θα απαιτούσαν έναν μεγαλύτερο χρόνο εφαρμογής και έναν πιο ήπιο χαρακτήρα. Η διαδικασία του σοκ που εφαρμόζεται πρώτον αποδεικνύει τις συσσωρευμένες εκκρεμότητες όλης της μεταπολιτευτικής γενιάς πολιτικών και δεύτερον φαίνεται πως δεν αποδίδει τα αναμενόμενα τόσο σε δημοσιονομικό όσο και σε αναπτυξιακό επίπεδο.

Ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις φυσικά χρειάζονται για την πιο ορθολογική λειτουργία του συστήματος και τον εξευρωπαϊσμό του, όμως το επίπεδο σκέψης που δημιούργησε το σημερινό εθνικό αδιέξοδο δεν  είναι ικανό να προσφέρει λύσεις και προοπτική στην πατρίδα.. Οι εξαγγελίες για αλλαγές , ακόμα και η ψήφιση νομοσχεδίων δεν συνιστά πράξη και κυρίως δεν διασφαλίζει την  αποτελεσματικότητα. Τα σημερινά μέτρα της κυβέρνησης σπάνε κατεστημένα ετών και ξεβολεύουν συντεχνίες και πελατειακά δίκτυα , όμως υπονομεύονται διαρκώς από όσους έχτισαν καριέρες πάνω στην εξάρτηση του πολίτη από τον πολιτικό , πάνω στην συναλλαγή της υποταγής με την προστασία. Επομένως σε μεγάλο ποσοστό τα μέτρα δεν εφαρμόζονται και άρα δεν διακρίνονται από αποτελεσματικότητα σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο ενώ η ταχύτητα και η πυκνότητα τους μαζί με τον οριζόντιο χαρακτήρα τους πολλές φορές τα καθιστά άδικα και γι αυτό μη αποδεκτά. Φαίνεται πως η Ελλάδα μοιάζει με μια μη κυβερνήσιμη  χώρα   όπου οτιδήποτε επιδιώκεται να νομοθετηθεί και να εφαρμοσθεί από την δημόσια διοίκηση απενεργοποιείται καθώς έρχεται σε επαφή με το κοινωνικό υπόστρωμα.

Χρειάζεται ένα άλλο είδος προαίρεσης των πολιτικών και των πολιτών απέναντι στα δημόσια πράγματα, μια νέα ηθική διάσταση των ανθρώπων που εμπλέκονται στα κοινά και ένας περισσότερο ευρωπαϊκός και λιγότερο κομματικός τρόπος σκέψης των πραγμάτων, Μια Ελλάδα Μετά.

Γιάννης Σελιμάς

Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Ανακύκλωση

Η αναγκαιότητα της Ανακύκλωσης

Οικονομία και Περιβάλλον

Κάθε διάλεξη σχετικά με ένα επιστημονικό ζήτημα το οποίο γνωρίζει ευρεία εφαρμογή και αποκτά ως εκ τούτου σημαντικό παράγοντα εξέλιξης της ζωής της κοινότητας είτε από την οικονομική της διάσταση είτε από την περιβαλλοντική της διάσταση, δεν μπορεί να αγνοεί την περιρρέουσα ατμόσφαιρα ούτε την συγκυρία μέσα στην οποία διαμορφώνεται. Επομένως δικαιολογημένη θα είναι η αναφορά μου στην παγκόσμια οικονομική κρίση με τα εγχώρια χαρακτηριστικά που αυτή αποκτά. Η οικονομική κρίση που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ ως χρηματοπιστωτική κρίση και εξαπλώθηκε σαν ντόμινο στις ευρωπαϊκές κοινωνίες αλλά και ολόκληρο τον πλανήτη, δεν αναδεικνύει τίποτα άλλο παρά το πόσο απέχει η πραγματική οικονομία της παραγωγής από την πλασματική οικονομία των ομολόγων, των μετοχών , των funds, μιας ολόκληρης συστοιχίας χρηματοπιστωτικών προϊόντων που τελικά εκφράζουν προσδοκίες και τίποτε άλλο. Αλήθεια έχει γίνει άραγε αντιληπτό ότι οι νόμοι της βιολογίας και της λειτουργίας των οικοσυστημάτων διέπουν και το οικονομικό σύστημα ή θεωρείται η παρουσία της φύσης αυτονόητη σαν μια δεξαμενή ύλης και ενέργειας;

Η λειτουργία του οικονομικού κυκλώματος όπως αυτό απαρτίζεται από τις επιχειρήσεις(παραγωγοί),τα νοικοκυριά (καταναλωτές), την αγορά συντελεστών παραγωγής(κεφάλαιο, εργασία) καθώς και την αγορά αγαθών και υπηρεσιών με το κράτος να διαδραματίζει έναν ρυθμιστικό ρόλο, για να μπορέσει να λειτουργήσει, χρειάζεται εισροή ύλης και ενέργειας. Αν φανταστούμε το οικονομικό κύκλωμα σαν ένα ηλεκτρικό κύκλωμα τότε η μπαταρία που ενεργοποιεί το κύκλωμα αυτό είναι η Φύση. Δεν είναι ούτε το χρήμα που απλά συμβολίζει μια εμπράγματη αξία αλλά ούτε και τα υπόλοιπα εσωτερικά στοιχεία του κυκλώματος. Η φύση με τους πόρους που διαθέτει εξασφαλίζει καταρχάς το βιολογικό υπόβαθρο της ζωής και μετέπειτα την εισροή πόρων για την λειτουργία των ανθρώπινων κοινωνιών και την ικανοποίηση βιοτικών, αισθητικών και λοιπών αναγκών. Επομένως η οικονομική ανάπτυξη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την οικολογική ισορροπία του πλανήτη αλλά και την ποιότητα της ζωής πάνω σε αυτή. Έτσι η προστασία του περιβάλλοντος δεν προβάλλει μόνο ως αυταξία, ένα ιδεολόγημα των οικολόγων ή μια ηθική επιταγή αλλά ως μια βασική προϋπόθεση για την αειφορία της ανάπτυξης και το σεβασμό των μελλοντικών γενεών (διαγενεακή ισότητα). Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου για παράδειγμα σε μακροχρόνιο επίπεδο δεν οφείλεται στην αύξηση του φόρου των καυσίμων ή στην δημιουργία τεχνητής ζήτησης, αλλά στην αύξηση της σπανιότητας του πόρου λόγω της αλόγιστης χρήσης του στο μίγμα των ενεργειακών πόρων. Μια νέα ηθική του κέρδους που θα ενσωματώνει στην λογική της την κοινωνική εταιρική ευθύνη μπορεί να μετριάζει το βραχυπρόθεσμο όφελος των επιχειρήσεων αλλά θα διανέμει καλύτερα την ευημερία ανάμεσα στο παρόν και το μέλλον.

Επιστρέφοντας στην λειτουργία του ανοικτού συστήματος που λέγεται οικονομικό κύκλωμα, μπορεί να παρατηρήσει κανείς, πως η εισροή ύλης και ενέργειας μετασχηματίζεται μέσω της χρήσης των μεθόδων παραγωγής σε προϊόντα τα οποία καταλήγουν σε απόβλητα ως εκροές του συστήματος. Δηλαδή ενώ το οικονομικό κύκλωμα εισήγαγε ενέργεια και μάζα και με υψηλή ενεργειακή τάξη(εντροπία), τελικά εξήγαγε στο περιβάλλον ενέργεια και ύλη με χαμηλή ενεργειακή τάξη. Με λίγα λόγια το πετρέλαιο έγινε ατμοσφαιρικοί ρύποι, η βιομάζα έγινε θερμότητα, μια ηλεκτρονική συσκευή έγινε απαξιωμένο στερεό απόβλητο.(1ος και 2ος νόμος της θερμοδυναμικής). Η κατεύθυνση της οικονομίας προς έναν κόσμο ενεργειακής πενίας είναι πια σαφής. Πως αντιστρέφεται αυτή η πορεία;

Η επανένταξη υλικών στο ρεύμα της παραγωγής-κατανάλωσης καθώς επίσης και η ανάκτηση ενέργειας δεν δίνουν συνολική και οριστική λύση στο πρόβλημα όμως αυξάνουν τον βαθμό αειφορίας του συστήματος και χαράσσουν μια βιώσιμη προοπτική για τον πλανήτη σε καθεστώς συλειτουργίας των οικονομικών συστημάτων με τα φυσικά οικοσυστήματα.

Στην λογική της μετατροπής των εκροών του οικονομικού κυκλώματος σε χρήσιμες εισροές εντάσσεται και η λειτουργία της ανακύκλωσης.

Η διαχείριση των απορριμμάτων αποτελεί ένα από τα πλέον σύνθετα και δύσκολα προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει η χώρα μας, όπως και κάθε σύγχρονη κοινωνία.

Με τα σημερινά δεδομένα, στη χώρα μας παράγουμε κάθε χρόνο περίπου 4.8 εκατομμύρια τόνους αστικών στερεών απορριμμάτων (απορρίμματα που προέρχονται από κατοικίες και εμπορικές δραστηριότητες), χωρίς να συμπεριλαμβάνονται στις ποσότητες αυτές τα απόβλητα της γεωργίας, του οικοδομικού τομέα και της βιομηχανίας.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε κάτοικος αυτής της χώρας παράγει κατά μέσο όρο 480 κιλά αστικά απορρίμματα ετησίως.

Επισημαίνεται ότι η Περιφέρεια Αττικής παράγει περίπου 39% της συνολικής ποσότητας, ακολουθούμενη από την Κ. Μακεδονία (16%), με το 9% να παράγεται μόνο στο Νομό Θεσσαλονίκης.

Τα τελευταία χρόνια λόγω της ανάπτυξης των μεγάλων αστικών κέντρων, της συνεχούς αύξησης του τουριστικού ρεύματος, της ανόδου του βιοτικού επιπέδου και κατ’ επέκταση της αλλαγής των καταναλωτικών συνηθειών παρατηρείται μια τάση σημαντικής αύξησης της παραγωγής των αστικών απορριμμάτων, με ταυτόχρονη αλλαγή της ποιοτικής τους σύστασης (αύξηση των επικίνδυνων και τοξικών απορριμμάτων, εμφάνιση σύνθετων υλικών συσκευασίας, κλπ), ενώ παράλληλα παρατηρείται όλο και μεγαλύτερο πρόβλημα στην εξεύρεση και αποδοχή χώρων για τη διαχείρισή τους.

Εκτός αυτού, μεγάλες ποσότητες χρήσιμων υλικών όπως χαρτί, γυαλί, αλουμίνιο, πλαστικό, μέταλλα, ξύλο χάνονταν, ενώ θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν είτε με την επαναχρησιμοποίησή τους είτε με την ανακύκλωση και τη χρήση τους σε νέες εφαρμογές, εξοικονομώντας έτσι τεράστιες ποσότητες πρώτων υλών και ενέργειας.

Οι σύγχρονες αντιλήψεις και πρακτικές για τη διαχείριση των αστικών στερεών αποβλήτων υπαγορεύουν πλέον σχεδιασμό και υλοποίηση ολοκληρωμένων συστημάτων, με βασικούς στόχους την αειφορία και την αποτελεσματική διαχείριση και εξοικονόμηση φυσικών πόρων και ενέργειας.
Το κέντρο βάρους έχει μετατοπιστεί καθαρά προς την πρόληψη της παραγωγής αποβλήτων, την ανακύκλωση και προς την μείωση των επικίνδυνων συστατικών των αποβλήτων.

Σήμερα, οι βασικοί άξονες της πολιτικής διαχείρισης των  στερεών αποβλήτων στη χώρα μας, διαμορφούμενες σε συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία και τη σύγχρονη επιστημονική γνώση, προσδιορίζονται ιεραρχικά ως ακολούθως:

Πρόληψη της παραγωγής απορριμμάτων

Ανάλυση κύκλου ζωής προϊόντων (ΑΚΖ) περιβαλλοντικός σχεδιασμός προϊόντος νέοι τρόποι παραγωγής, περιορισμός της χρήσης επικίνδυνων ουσιών, μείωση της κατανάλωσης, επιλεκτική κατανάλωση με στόχο τη μείωση των απορριμμάτων που προορίζονται για τελική απόθεση.

Επαναχρησιμοποίηση υλικών, όπου αυτό είναι εφικτό

Ανακύκλωση υλικών (παραγωγή δευτερογενών υλικών) & αξιοποίηση αποβλήτων για παραγωγή ενέργειας

Ασφαλής τελική διάθεση σε οργανωμένους χώρους υγειονομικής ταφής.

Στη χώρα μας η διαδικασία της ανακύκλωσης μέχρι πριν από λίγο καιρό εφαρμόζονταν σε περιορισμένη κλίμακα, κυρίως στα πλαίσια επιχειρηματικής δραστηριότητας (με έμφαση στα βιομηχανικά υποπροϊόντα - scrap, χαρτί και γυαλί) και πρωτοβουλιών περιβαλλοντικών οργανώσεων και ευαισθητοποιημένων κοινωνικών ομάδων.

Το πρώην ΥΠΕΧΩΔΕ διαμόρφωσε μια νέα πολιτική διαχείρισης των αστικών αποβλήτων, σε συμφωνία με την ευρωπαϊκή Νομοθεσία και τη σύγχρονη επιστημονική γνώση.

Τον Αύγουστο του 2001 ψηφίστηκε στη Βουλή ο Νόμος 2939 (ΦΕΚ 179 Α) που ρυθμίζει τους όρους και τις προϋποθέσεις για την εναλλακτική διαχείριση των αποβλήτων από τις συσκευασίες και καθορίζει τους βασικούς άξονες για τη διαχείριση μιας σειράς άλλων προϊόντων μετά τη χρήση τους, όπως τα χρησιμοποιημένα ελαστικά αυτοκινήτων, τα οχήματα στο τέλος του κύκλου ζωής, τα απόβλητα ηλεκτρικών & ηλεκτρονικών συσκευών, τις χρησιμοποιημένες μπαταρίες & συσσωρευτές, τα χρησιμοποιημένα λιπαντικά έλαια, μπάζα κ.α, ενώ οι ειδικότερες προϋποθέσεις και οι όροι διαχείρισής τους προσδιορίζονται σε επί μέρους Π.Δ που έχουν δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως το 2004.

Με τη νέα νομοθεσία επιβάλλεται:

Η χωριστή συλλογή των παραπάνω απορριπτόμενων προϊόντων από τα λοιπά οικιακά απόβλητα και η επιστροφή τους σε ειδικά σημεία συλλογής που οργανώνονται για το σκοπό αυτό, χωρίς την οικονομική επιβάρυνση του καταναλωτή. Είναι επομένως ιδιαίτερα σημαντική η συμμετοχή του πολίτη στην επιτυχία της νέας προσπάθειας που θα οδηγήσει στην αναβάθμιση της ποιότητας του περιβάλλοντος και στην προστασία της δημόσιας υγείας. Η ευθύνη του παραγωγού (συσκευαστή, εισαγωγέα, κατασκευαστή) των παραπάνω προϊόντων, για την οργάνωση και τη χρηματοδότηση των εργασιών εναλλακτικής διαχείρισης (οργάνωση σημείων συλλογής με τη συμμετοχή των ΟΤΑ, μεταφορά των αποβλήτων σε εγκεκριμένες εγκαταστάσεις διαλογής/επεξεργασίας, επαναχρησιμοποίηση των προϊόντων, ανακύκλωση & αξιοποίηση και ασφαλής διάθεση των υπολειμμάτων σε οργανωμένους χώρους διάθεσης.

Για την εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας οι παραγωγοί των συσκευασιών και των «άλλων προϊόντων» έχουν οργανώσει συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης, τα οποία λειτουργούν με έγκριση του Υπουργού.

Η ανακύκλωση σήμερα

Η ανακύκλωση των οικιακών απορριμμάτων, δηλαδή των συσκευασιών, του έντυπου υλικού, των αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, του οργανικού κλάσματος από τα εργοστάσια διαλογής, καθώς και των ηλεκτρικών στηλών, ανέρχεται σήμερα στο 25%, έναντι 6% που ήταν το 2004.

Η ετήσια μείωση του όγκου των αποβλήτων συνολικά από την ανακύκλωση των οικιακών αλλά και άλλων ρευμάτων (ΟΤΚΖ, Λάστιχα, Λιπαντικά Έλαια, Συσσωρευτές), εκτιμάται σε 5,2 εκατ. κυβικά μέτρα.

 Επίσης, η εξοικονόμηση ενέργειας ανέρχεται σε 2.600.000 GJ, ενώ η μείωση των εκπομπών και ιδιαίτερα του CO2 (φαινόμενο του θερμοκηπίου) είναι της τάξης των 360.000 τόνων ανά έτος.

Επίσης, η εξοικονόμηση ενέργειας ανέρχεται σε 2.600.000 GJ, ενώ η μείωση των εκπομπών και ιδιαίτερα του CO2 (φαινόμενο του θερμοκηπίου) είναι της τάξης των 360.000 τόνων ανά έτος.

Τα οφέλη της ανακύκλωσης δεν είναι μόνο περιβαλλοντικά, αλλά και οικονομικά, τεχνικά και κοινωνικά. Ενδεικτικά σημειώνονται τα εξής:

Εξοικονόμηση χώρων ταφής απορριμμάτων

Εξοικονόμηση ενέργειας

Λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα

Νέες θέσεις εργασίας

Με το Νόμο 2939/01 η πολιτική διαχείρισης των απορριμμάτων δεν αποτελεί μόνο αντικείμενο μιας τεχνικής διαδικασίας αλλά επιπλέον κοινωνικής και πολιτικής. Απαιτείται συνολική και ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του προβλήματος. Απαιτούνται αλλαγές στις κοινωνικές συμπεριφορές και νοοτροπίες.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην οποία ανήκει η αρμοδιότητα της διαχείρισης των απορριμμάτων, οφείλει να προσαρμόσει την πολιτική της στις νέες μεθόδους διαχείρισης, να τηρήσει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την εφαρμογή της νέας νομοθεσίας για την εφαρμογή της εναλλακτικής διαχείρισης, να συνεργασθεί με τα εγκεκριμένα συστήματα και να αναλάβει ενεργό ρόλο στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού στις νέες συνθήκες.

Η κρίση είναι μια ευκαιρία για αλλαγή. Η δημιουργία μιας κοινωνίας όχι μόνο δικαιωμάτων αλλά και υποχρεώσεων δεν πρέπει να εκληφθεί ως ένας εξουσιαστικός καταναγκασμός αλλά ως μια μορφή ανθρώπινης χειραφέτησης από τις αναποτελεσματικές κρατικές δομές που έχουν αποτύχει σε μια σειρά από περιβαλλοντικές πολιτικές και αναζητούν σήμερα έναν νέο τρόπο λειτουργίας θέλοντας τον πολίτη συμμέτοχο στις αλλαγές. Η επιλογή για διαλογή στην πηγή κάνει τον πολίτη συμμέτοχο στην συμμαχία για καθαρές πόλεις και τον μετατρέπει σε πρωταγωνιστή μιας Πράσινης Κοινότητας. Το κόστος μη επίλυσης των περιβαλλοντικών προβλημάτων σήμερα γίνεται δυσβάσταχτο για τις μελλοντικές γενεές. Η δράση σήμερα γίνεται μια ευκαιρία για αύριο. Ενδεικτικά αναφέρω πως ένας τόνος ανακυκλωμένου χαρτιού σώζει 17 δένδρα. Για την δημιουργία νέου χαρτιού από ανακυκλωμένο χαρτί   καταναλώνεται 65% λιγότερο νερό, με 75% λιγότερη ρύπανση και 35% λιγότερη μόλυνση του νερού. Η δημιουργία νέων υλικών από ανακυκλωμένο ατσάλι καταναλώνει 74% λιγότερη ενέργεια. Η δημιουργία νέων υλικών από ανακυκλωμένο αλουμίνιο καταναλώνει 95% λιγότερη ενέργεια. Η ανακύκλωση χαρτιού, χαρτονιών, υαλικών και μετάλλων λιγοστεύει κατά 1870 κιλά το διοξείδιο του άνθρακα ετησίως. Η ανακύκλωση ενός τόνου χαρτιού ετησίως χαρίζει τρία κυβικά μέτρα γης, μειώνει κατά 4000 κιλοβατώρες την ηλεκτρική ενέργεια, σώζει 29000 λίτρα νερό και μειώνει κατά 30 κιλά την ατμοσφαιρική ρύπανση. Σε όλα αυτά δεν είναι λίγο να σημειώσουμε ότι δημιουργούνται θέσεις απασχόλησης καθώς η παραγωγή και η κατανάλωση από γραμμικές διαδικασίες αναδιοργανώνονται σε κυκλικές διαδικασίες κατ αναλογία των κύκλων των υλικών στη φύση. Η φύση δεν παράγει σκουπίδια αλλά εντάσσει κάθε άχρηστη ουσία σε ένα νέο κύκλο που είναι χρήσιμη πχ η αποικοδόμηση οργανικής ύλης από βακτήρια που γίνεται χρήσιμο λίπασμα για τα φυτά.

Τα κυριότερα περιβαλλοντικά προβλήματα που δημιουργούνται από την ανεξέλεγκτη διάθεση απορριμμάτων και αποβλήτων είναι :

.Κίνδυνος έκρηξης και πυρκαγιάς, όταν αποτίθενται εύφλεκτα υλικά ή υλικά που είναι δυνατόν με διάφορες  επιδράσεις και διεργασίες να δημιουργήσουν εκρηκτικά μίγματα.

.Ρύπανση επιφανειακών και υπόγειων νερών με τοξικές ουσίες, που από στερεά απόβλητα μεταφέρονται σε αυτά. Αυτό γίνεται με τα στραγγίσματα των αποβλήτων που βρίσκονται σε ημίρρευστη κατάσταση ή με εκπλύματα που δημιουργούνται από τα νερά της βροχής, όταν αυτά περνούν μέσα από τα απόβλητα. Το είδος αυτό της ρύπανσης είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο μια και είναι δύσκολο να προβλεφθεί που και πότε θα εμφανισθεί.

.Μεταφορά τοξικών στερεών αποβλήτων από τον άνεμο με τη μορφή σκόνης σε επιφανειακά νερά, σε γειτονικές καλλιέργειες και στον αέρα κατοικημένων περιοχών. Η ένταση και οι επιπτώσεις της ρύπανσης αυτού του είδους είναι δύσκολο να εκτιμηθούν.

.Εκπομπή τοξικών και δύσοσμων αερίων, τα οποία σχηματίζονται με την επίδραση χημικών και βιολογικών παραγόντων.

Το Εθνικό Πάρκο Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου Αιτωλικού , Εκβολών Ευήνου και Αχελώου και Εχινάδων νήσων βρίθει ανεξέλεγκτων μικρών χώρων διάθεσης απορριμμάτων. Ο Φορέας Διαχείρισης στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων του σχετικά με την διοίκηση και διαχείριση του Εθνικού Πάρκου ανέλαβε την εκπόνηση μελέτης σχετικά με τον Προσδιορισμό Χώρου Απόθεσης Αδρανών  υλικών όπως επίσης και μελέτη σχετικά με τον προσδιορισμό των χώρων ανεξέλεγκτης διάθεσης απορριμμάτων. Τα αποτελέσματα των μελετών έχουν κοινοποιηθεί στους δήμους του Εθνικού Πάρκου με αντίστοιχα στίγματα και φωτογραφίες για να επιληφθούν του ζητήματος με τις υπηρεσίες καθαριότητας που διαθέτουν, ενώ η μελέτη για τον προσδιορισμό χώρου απόθεσης αδρανών υλικών είναι προς διάθεση σε κάθε αρμόδια υπηρεσία που μπορεί να την αξιοποιήσει για την θεσμοθέτηση ενός τέτοιου χώρου. Το τμήμα εποπτείας, φύλαξης και εφαρμογών διαχείρισης του Φορέα Διαχείρισης Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου καθημερινά περιπολεί και εποπτεύει το Εθνικό Πάρκο έτσι ώστε σε συνεργασία με υπηρεσίες και αρχές να συμβάλλει στην μείωση της ανεξέλεγκτης διάθεσης απορριμμάτων η οποία υποβαθμίζει τις περιοχές Ramsar και Νατουρα όσο και τις προστατευόμενες περιοχές του Εθνικού Πάρκου και ιδίως της περιοχές φύσης και απολύτου προστασίας. Η καταστροφή ενδιαιτημάτων ορνιθοπανίδας καθώς και η αλλοίωση οικοτοπων προτεραιότητας, αντιβαίνει τις ευρωπαϊκές οδηγίες για την διατήρηση των οικοτοπων και της άγριας ζωής 92/43 και την οδηγία για την ορνιθοπανίδα 79/409.

Ο Περιφερειακός Σχεδιασμός Διαχείρισης Απορριμμάτων κατάφερε να οργανώσει και να λειτουργήσει τέσσερις ΧΥΤΑ στο νομό Αιτωλοακαρνανίας, στους πρώην δήμους Παλαιρου, Ναυπάκτου, Μεσολογγίου και Στρατου ,καλύπτοντας ολόκληρο τον πληθυσμό του νομού. Η μετατροπή τον ΧΥΤΑ σε ΧΥΤΥ προϋποθέτει την λειτουργία της ανακύκλωσης τόσο με την διαλογή στην πηγή από τους πολίτες όσο και με την αξιόπιστη και αποτελεσματική συλλογή και μεταφορά των ανακυκλώσιμων υλικών στις διαπιστευμένες εταιρείες ανακύκλωσης. Ενδεικτικά αναφέρω πως στον ΧΥΤΑ Μεσολογγίου μεταφέρονται μηνιαίως 1210 τόνοι απορριμμάτων και συγκεκριμένα από τον πρώην δήμο Αιτωλικού 233 τόνοι , πρώην δήμο Οινιαδων 167 τόνοι , πρωην δήμο Χαλκειας 90 τόνοι και δήμο Μεσολογγίου 719 τόνοι. Αυτός ο όγκος απορριμμάτων παράγεται από συνολικό πληθυσμό 38 χιλιάδων κατοίκων.

Σχεδιάζεται σήμερα χωρίς να είναι διασφαλισμένο ότι θα κατασκευασθεί Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών στον Χυτα του Δήμου Στράτου ως ολοκληρωμένη εγκατάσταση διαχείρισης αποβλήτων με τέσσερις μονάδες επεξεργασίας. Η πρώτη θα επεξεργάζεται τα ανακυκλώσιμα υλικά των μπλε κάδων , η δεύτερη θα κάνει μηχανική διαλογή στα υλικά των κοινών κάδων, τα υπολείμματα τροφών θα οδηγούνται στην τρίτη μονάδα για κομποστοποίηση ενώ στην τέταρτη μονάδα θα γίνεται παραγωγή ενέργειας από την καύση του βιοαερίου. Ας ελπίσουμε ότι η δημιουργία μιας τέτοιας υποδομής θα ανακινήσει το ενδιαφέρον των πολιτών για ένα νέο τρόπο ζωής περισσότερο οικολογικό και πιο ενεργό στην συμβολή επίλυσης των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Ως τότε βέβαια θα πρέπει να έχει εξασφαλισθεί η ομαλή λειτουργία των Φορέων Διαχείρισης Απορριμμάτων που ως αναγκαστικοί σύνδεσμοι δήμων(προ Καλλικράτη) αντιμετωπίζουν προβλήματα βιωσιμότητας, καθώς η καθαριότητα έχει κόστος και ο σεβασμός στο περιβάλλον δεν έχει πάντα έμπρακτους υποστηρικτές.

H ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΑΣΙΝΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ

Η παγκόσμια οικονομική κρίση αναδεικνύει ένα από τα δομικά ελλείμματα της πολιτικής διεύθυνσης των σύγχρονων κοινωνιών που δεν είναι άλλο από το στρεβλό μοντέλο ανάπτυξης που ακολουθήθηκε και είχε σαν αποτέλεσμα την διαρκή μεγέθυνση των οικονομιών χωρίς σεβασμό στα οικολογικά όρια των φυσικών οικοσυστημάτων αλλά και την αυξανόμενη διάσταση ανάμεσα στην οικονομία της παραγωγής και την οικονομία των κεφαλαίων.  Η σύζευξη ανάμεσα στην παραγωγή και το κεφάλαιο μέσα από μια εμπράγματη οικονομία  καθώς και η αναδιάρθρωση του αναπτυξιακού προτύπου, είναι μια από τις πρώτες  προτεραιότητες για την έξοδο από την ύφεση και το άνοιγμα ενός νέου οικονομικού αλλά και ιστορικού κύκλου.  Παράλληλα με την παγκόσμια οικονομική κρίση που ξεκίνησε με αφορμή την επέκταση των στεγαστικών δανείων σε χαμηλά οικονομικά στρώματα με αυξημένη επισφάλεια αποπληρωμής των δανείων στην Αμερική και επεκτάθηκε σαν ντόμινο σε πολλές χώρες του κόσμου, η εγχώρια οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική κρίση φέρνει τα πράγματα στο όριό τους στην Ελλάδα. Τα αυτονόητα της μεταπολίτευσης, παύουν να ισχύουν και μπαίνουμε σε μια εποχή αβεβαιότητας και αλλαγών. Πώς μετατρέπεται η κρίση σε μια ευκαιρία, πώς το πρόβλημα αναδεικνύει τη λύση του, είναι η κρίση η μητέρα των αλλαγών;

Σήμερα , ο «Καλλικράτης» διαμορφώνει ένα εντελώς νέο θεσμικό τοπίο στην τοπική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση της χώρας. Τους θεσμούς όμως τους κάνουν τα πρόσωπα και οφείλουμε να μεταβούμε από τον εμπειρισμό της πολιτικής στην μακροπολιτική του στρατηγικού σχεδιασμού με δείκτες αποδοτικότητας και συμμετοχική δημοκρατία για δίκαιη διανομή των βαρών.

Δεν μπορούμε και δεν πρέπει να τα περιμένουμε όλα από το κράτος , χρειάζεται να δράσουμε από μόνοι μας στον δημόσιο χώρο , ανάμεσα στο αντιπαραγωγικό κράτος και στο παρασιτικό ιδιωτικό κεφάλαιο να αναδείξουμε πρωτοβουλίες της αυτοδιοίκησης που φέρνουν στο προσκήνιο την αυτοπεποίθησή μας , την περηφάνεια μας, την αίσθηση της προστασίας των κοινών μας αγαθών, αυτών που κληρονομήσαμε και θέλουμε να τα παραδώσουμε καλύτερα στις επόμενες γενεές.

Η αιρετή Περιφέρεια γίνεται το θεσμικό πλαίσιο της Πράσινης Ανάπτυξης και οι δήμοι αποκτούν νέες αρμοδιότητες σε θέματα περιβαλλοντικής πολιτικής. Υπάρχουν ακόμα τεράστια θεσμικά ελλείμματα  καθώς η παραχώρηση του συνόλου των αρμοδιοτήτων που προβλέπονται από τον «Καλλικράτη» στις τοπικές και περιφερειακές αυτοδιοικήσεις, απαιτεί την έκδοση 62 Υπουργικών Αποφάσεων από το Υπ. εσωτερικών και 28 ΚΥΑ. Ζούμε το θόρυβο της διοικητικής αλλαγής, την αναταραχή μιας μετάβασης σε ένα νέο κράτος με αποκεντρωμένη διοίκηση. Το πολιτικό προσωπικό που θα πάρει τις νέες αρμοδιότητες που παραχωρούνται οφείλει να έχει αίσθηση ευθύνης διότι το κόστος μη επίλυσης των προβλημάτων σήμερα διαμορφώνει ένα τεράστιο κόστος επίλυσης για αργότερα και δεν πρέπει να ξεχνάμε πως κάθε κοινωνία έχει ένα όριο αντοχής στην αδικία που είναι είτε οικονομική, είτε αναπτυξιακή είτε  διαγενεακή. Το χτίσιμο μιας Νέας Περιφερειακότητας με περιφερειακή συνείδηση και συνοχή, απαιτεί την δημιουργία ενός κοινωνικού κεφαλαίου με συνεργασία και αλληλεγγύη, με επιχειρήσεις και εταίρους που διέπονται από κοινωνική εμπιστοσύνη ,προάγουν τον συντονισμό και το αμοιβαίο όφελος , άρα προωθούν την ανάπτυξη μέσα από ένα συλλογικό όραμα για τον τόπο τους. 

Στον πίνακα  1 φαίνονται κάποιοι βασικοί περιφερειακοί δείκτες. Αξίζει να δούμε  προσεχτικά το κκ ΑΕΠ που είναι το χαμηλότερο κάθε άλλης  περιφέρειας της χώρας με 58,5 % της ΕΕ των 25 αλλά και την κλαδική διάρθρωση της απασχόλησης που δείχνει την απασχόληση στον πρωτογενή τομέα να είναι στο 23,9 % , τον δευτερογενή το 18, 5 % και τον τριτογενή το 57,6 % . Σημαντικό επίσης είναι να αναφέρουμε πως η ανεργία των νέων από 15-25 χρόνων αγγίζει το 30,2 % ενώ το επίπεδο εκπαίδευσης σε ποσοστό 50,8% είναι χαμηλό. Το ίδιο το πρόβλημα της περιφέρειας αναδεικνύει και την λύση του για κάποιον που βλέπει καθαρά το σήμερα και διαβάζει προοπτικά το αύριο.

Πίνακας  1

Σε κάθε πρόβλημα υπάρχει ένας κρίκος στην αλυσίδα των αιτίων διαμόρφωσης του που αν τον τραβήξεις δημιουργείς αλυσιδωτές αντιδράσεις και διαμορφώνεις τις προϋποθέσεις απογείωσης της τοπικής οικονομίας. Ποιος είναι αυτός ο κρίκος στην περίπτωση της δυτικής Ελλάδας και πως η κρίση μπορεί να γίνει μια ευκαιρία για αλλαγή στην δική μας περίπτωση;

Η έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των τριών νομών Αιτωλοακαρνανίας, Αχαϊας και Ηλείας είναι ο βασικός κρίκος που πρέπει να τραβήξουμε, έτσι ώστε να δημιουργήσουμε την πρώτη προϋπόθεση της αλλαγής και ο επόμενος κρίκος είναι η αλλαγή του αναπτυξιακού προτύπου της περιφέρειας με αιχμή του δόρατος την Νέα Γενιά.

Η Πράσινη Ανάπτυξη θα πρέπει για όσους Ζούμε Δυτικά να είναι ο οδικός χάρτης που θα μας οδηγήσει στην πρόοδο και την ευημερία με παραγωγή νέου πλούτου, με θέσεις απασχόλησης  ειδικά για τους νέους και σεβασμό στο περιβάλλον. Ειδικότερα στο πλαίσιο της νέας περιφερειακότητας οφείλουμε  ευέλικτα να εξειδικευτούμε παραγωγικά και να διαφοροποιηθούμε οικονομικά από άλλες περιφέρειες επενδύοντας στα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα  με στόχο να αποκτήσουμε αναπτυξιακή ταυτότητα.

Η ενδογενής αξιοποίηση των φυσικών μας πόρων μας οδηγεί μόνη της στον περιφερειακό πράσινο ενεργειακό σχεδιασμό με αξιοποίηση των υδατικών πόρων, της ηλιακής ενέργειας, του αιολικού δυναμικού αλλά και της βιομάζας. Ποιο είναι το θεσμικό και οικονομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορεί να κινηθεί αυτή η περιφερειακή στόχευση;

Από τον πινάκα 2 φαίνεται η δημόσια χρηματοδότηση μέσω του ΥΠΕΚΑ και των Περιφερειών είτε από ΕΠΕΡΑΑ είτε από τα ΠΕΠ για αύξηση του ενεργειακού δυναμικού της χώρας από ΑΠΕ καθώς και από τον επόμενο πίνακα 3 φαίνεται ο 1 Πυλώνας του ΥΠΕΚΑ για παρεμβάσεις στην πραγματική οικονομία.

     Πίνακας  2

Πίνακας 3

Επίσης η αδειοδοτική διαδικασία για τις ΑΠΕ παρουσιάζεται στον επόμενο πίνακα 4  και απλοποιείται με την ψήφιση του νόμου για την Επιτάχυνση της ανάπτυξης των ΑΠΕ για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής. Η γραφειοκρατία παραμένει πρόβλημα στην χώρα και μαζί με στο ασταθές μακροοικονομικό περιβάλλον αποθαρρύνει πολλούς επενδυτές. Ο νόμος για το fast truck απεγκλωβίζει μεγάλες επενδύσεις αλλά η λύση στο πρόβλημα είναι η αύξηση της παραγωγικότητας της δημόσιας διοίκησης και η απλοποίηση του νομοθετικού πλαισίου.

Πίνακας 4

Στον πιο κάτω  πίνακα 5 παρατηρούμε το ενεργειακό μίγμα της ΕΕ καθώς και το ενεργειακό  μίγμα της Ελλάδας. Ο στόχος του 20-20-20 , δηλαδή 20% μείωση των αερίων του θερμοκηπίου , 20% αύξηση ενεργειακής αποδοτικότητας και 20 % επιπλέον αύξηση του ποσοστού ανανεώσιμων πηγών ενέργειας παραμένει κοινός για όλες τις χώρες της ΕΕ.

Πίνακας  5

Σε αυτόν τον στόχο μπορούμε να συμβάλλουμε και εμείς  κερδίζοντας και φέρνοντας νέο πλούτο στην περιοχή μας, με θέσεις απασχόλησης σε μια περιφέρεια με έντονη νεανική ανεργία και αναπτυξιακά αδιέξοδα λόγο της  αποβιομηχάνισης της Πάτρας, των πυρκαγιών στην Ηλεία αλλά και της παύσης της καπνοκαλλιέργειας στην Αιτωλοακαρνανία.

Το περιβάλλον όπως αποδεικνύεται αποτελεί το μεγαλύτερο αναπτυξιακό απόθεμα για την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, με τα μεγάλα υδροηλεκτρικά φράγματα , με την πρώτη διείσδυση των ΑΠΕ όπως φαίνεται από τον πίνακα 6 των σταθμών ΑΠΕ με άδεια λειτουργίας στην ΠΔΕ αλλά και από  το αιολικό δυναμικό και ηλιακό δυναμικό , την βιομάζα , το υδατικό δυναμικό , τα γεωθερμικά πεδία.

Πίνακας 6

Το πυκνό δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος αλλά και η μη διείσδυση του φυσικού αερίου στην δυτική Ελλάδα , μας υποδεικνύει πως η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμους πόρους είναι μονόδρομος τόσο για την ενεργειακή μας επάρκεια και την ασφαλή  ενεργειακή τροφοδοσία όσο και για την εμπορία του και την δημιουργία νέων εισοδημάτων.

Το αμέσως επόμενο ερώτημα που τίθεται, είναι αν υπάρχει το κατάλληλο χωροταξικό πλαίσιο και τα χρηματοδοτικά μέσα για να μπορέσει να πραγματοποιηθεί αυτή η αναπτυξιακή πρωτοβουλία της περιφέρειας με επιτυχία. Η απάντηση είναι δυστυχώς πως στο Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης που είναι νόμος του κράτους αναφέρεται σε μια γραμμή μόνο στην ανάπτυξη των ΑΠΕ, χωρίς περαιτέρω εξειδίκευση και χωροθέτηση και μάλιστα στο τμήμα που αφορά την λοιπή Τεχνική Υποδομή, ενώ θα  έπρεπε να είναι ένας από τους βασικούς στρατηγικούς στόχους της χωροταξικής οργάνωσης. Επιπλέον στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα που υποβλήθηκε στην ΕΕ και εγκρίθηκε λίγους μήνες αργότερα, στον άξονα Αειφόρος Ανάπτυξη & Ποιότητα Ζωής, το χρηματοδοτικό σχήμα για τις ΑΠΕ, παραπέμπεται στο Τομεακό Πρόγραμμα του ΥΠΕΚΑ, καθώς ο συγκεκριμένος άξονας ασχολείται με θέματα πολιτισμού, εκπαίδευσης, υγείας, τουρισμού και κοινωνικής αλληλεγγύης, προστατευόμενων περιοχών και διαχείρισης απορριμμάτων , αλλά καθόλου με ζητήματα πράσινου ενεργειακού σχεδιασμού.

Γίνεται κατανοητό επομένως πως το βιοαέριο που θα μπορούσε να παραχθεί από τους ΧΥΤΑ, και να τροφοδοτήσει ενεργειακά τους γύρω οικισμούς, η βιομάζα των αγροκτηνοτροφικών απορριμμάτων και αποβλήτων, το ηλιακό δυναμικό που είναι αρκετά έντονο, το αιολικό δυναμικό που ιδιαίτερα στους δήμους Θέρμου, Αποδοτίας και Πλατάνου που χαρακτηρίζονται Περιοχές Αιολικής Προτεραιότητας από το Ειδικό Χωροταξικό  για τις ΑΠΕ και φθάνει τα 6m/sec ταχύτητα, το υδάτινο δυναμικό των ποταμών Ερύμανθου, Καλφαϊκού, Βουραικου, Σελινουντα, Γλαυκου, Αχελώου, Τρικεριώτη, Κρικελοπόταμου, Λαδωνα, Αλφειου μένουν «ορφανά» από την περιφερειακή μέχρι τώρα διοίκηση. Από την Περιφερειακή αυτοδιοίκηση υπάρχουν οι τεχνικές δυνατότητες  και η πολιτική βούληση να αποκτήσουν στρατηγικό σχεδιασμό, χρηματοδοτικό σχήμα και χωροταξική οργάνωση;

Η μετάβαση από τις αυτόνομες  πρωτοβουλίες του ιδιωτικού κεφαλαίου σε μια σύμπραξη δημοσίου και ιδιωτικού τομέα για την προώθηση των ΑΠΕ, απαιτεί να περάσουμε από το στάδιο της παραδοσιακής κοινωνίας στις προϋποθέσεις της απογείωσης με βάση την θεωρία των σταδίων ανάπτυξης, έτσι ώστε κάποια στιγμή να φθάσουμε σε μια δυναμική πορεία ανάπτυξης των ΑΠΕ και αργότερα σε μια φάση ωρίμανσης, όπου ο ρυθμός αύξησης της εγκατεστημένης ισχύος από ΑΠΕ, σταθεροποιείται και οδηγούμαστε σε μια μαζική παραγωγή και κατανάλωση ανανεώσιμων και ήπιων μορφών ενέργειας.

Ιδιωτικά κεφάλαια υπάρχουν, γνωστικό κεφάλαιο υπάρχει λόγω της ύπαρξης του επιστημονικού πάρκου Πατρών, του πανεπιστημίου Πατρών, αλλά και των πανεπιστημιακών τμημάτων του αυτόνομου πανεπιστημίου Δυτικής Ελλάδας. Μαζί με αυτά υπάρχει η βούληση των ανθρώπων να μείνουν στον τόπο τους και να παράγουν . Τι δεν υπάρχει;

Δεν υπάρχει εκείνο το εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού και ανάπτυξης των ΑΠΕ στην Δυτική Ελλάδα. Ο Καλλικράτης προβλέπει την δυνατότητα των Περιφερειακών Αυτοδιοικήσεων να συνιστούν ή να συμμετάσχουν σε μια επιχείρηση  η οποία έχει τη μορφή της αναπτυξιακής ανωνύμου εταιρείας. Προτείνω επομένως την ίδρυση ενός Περιφερειακού Οργανισμού Ενέργειας ο οποίος θα σχεδιάσει, θα χωροθετήσει και θα πραγματοποιήσει σε συνεργασία με ιδιωτικά κεφάλαια και τις τοπικές αυτοδιοικήσεις , τις ενώσεις αγροτικών συνεταιρισμών και τα επιμελητήρια, επενδύσεις με δημόσια συγχρηματοδότηση από το ΠΕΠ, το ΕΠΕΡΑΑ, το Πράσινο Ταμείο και το ΠΤΑ σε πράσινες ενεργειακές υποδομές, με σεβασμό στις προστατευόμενες περιοχές και με γνώμονα το κοινό συμφέρον.

Αισιόδοξα παραδείγματα υπάρχουν.

Από την βούληση της νομαρχίας Αιτωλοακαρνανίας να γίνει ο νομός μας ένα Πάρκο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας  και την επίσπευση των αδειοδοτήσεων σε αιολικά, υδροηλεκτρικά και φωτοβολταϊκά  συστήματα μέχρι τις 1750 αιτήσεις για φωτοβολταϊκά στο νομό μας και με υψηλή συμμετοχή των αγροτικών (700 περίπου) αλλά και την βούληση του ΔΣ του Γενικού Νοσοκομείου Αγρινίου στο οποίο έχω την τιμή να συμμετάσχω για την τοποθέτηση φωτοβολταϊκών συστημάτων στο Νέο Νοσοκομείο μετά από πρόσκληση του ΕΠΕΡΡΑΑ για τοποθέτηση ΑΠΕ σε δημόσια κτίρια(νοσοκομεία - σχολεία), γίνεται σαφές πως εμπεδώνεται μια πράσινη κουλτούρα επενδύσεων τόσο σε θεσμικό, όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Επίσης εξαιρετικό είναι το παράδειγμα για την κατασκευή ηλιοθερμικού πάρκου της EGL Solar 2 Hellas ισχύος 75 Μw στην Ηλεία καθώς και του Αιολικού Πάρκου στο Παναχαϊκό, που αποδεικνύουν πως υπάρχει έντονο επιχειρηματικό ενδιαφέρον για την πράσινη ενέργεια στην περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας.

Να  προχωρήσουμε  με ευθύνη μπροστά.

2010: Στρατηγική για μια «Έξυπνη» Αιτωλοακαρνανία

Η Αιτωλοακαρνανία είναι ένας μεγάλος νομός με μια μι­κρή πολιτική. Αν και διαθέτει σημαντικούς φυσικούς πόρους και ιδιαίτερα συγκριτικά πλεονεκτήματα παραμένει στους φτω­χότερους νομούς της χώρας. Η υπανάπτυξη μπορεί να αποτε­λεί ένα φαινόμενο που οφείλε­ται εν μέρει σε εξωτερικούς πε­ριορισμούς όπως π.χ οι πόροι που κατανέμονται από το κε­ντρικό κράτος μέσω των τομεακών και περιφερειακών προ­γραμμάτων στα πλαίσια του Κοι­νοτικού Πλαισίου Στήριξης ή του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων για υποδομές και ανάπτυξη στο νομό όμως δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε ότι κυρία οφείλεται σε εσωτερικές αδυναμίες και ενδογενή προ­βλήματα. Η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα στην αξιοποίηση των όποιων χρημά­των δίνονται για περιφερειακή και τοπική ανάπτυξη εξαρτάται σε καταλυτικό βαθμό από τη διοικητική  ικανότητα των φορέων αυτοδιοίκησης, την ποιότητα του ανθρώπινου κεφαλαίου, την χάραξη μακροπρόθεσμης στρατηγικής καθώς και την στάθμη της εμπιστοσύνης και της συνεργασίας  μεταξύ των θεσμικών  εταίρων όπως, επίσης και την ρεαλιστική εφαρμογή πο­λιτικής για εφικτή πρόοδο. Το πλέγμα των εξωτερικών ευκαιριών και περιορισμών με τις εσωτερικές δυνατότητες και αδυναμίες καθορίζουν σε με­γάλο βαθμό και το αποτέλεσμα της ανάπτυξης.

Το αναπτυξιακό πλεόνασμα για το Νομό Αιτωλοακαρνανίας είναι αρκετά χαμηλό και συνο­δεύεται από υψηλή ανεργία, ιδίως στα αστικά κέντρα, από περιορισμό των αγροτικών ει­σοδημάτων στην ύπαιθρο ενδο­χώρα και από τάσεις δημογρα­φικής συρρίκνωσης. Οι τάσεις αυτές αναμένεται να ενταθούν όσο διατηρούνται ισχυρά τα δο­μικά αίτια της υπανάπτυξης, με κίνδυνο να βρεθεί ο νομός σε ένα ιδιότυπο αναπτυξιακό πε­ριθώριο με χαμηλές ιδιωτικές επενδύσεις, αναπτυξιακή ύφε­ση και ισχνή δημόσια χρηματο­δότηση για δράσεις και υποδο­μές. Σε μια περίοδο μάλιστα που κυριαρχεί η φιλελεύθερη αντί­ληψη πως οι δημόσιες επενδύ­σεις πρέπει να γίνονται κυρίως εκεί που αποδίδουν οικονομι­κά και δευτερευόντως με κρι­τήρια αναδιανομής και ισόρρο­πης περιφερειακής ανάπτυξης, το ρίσκο της απομόνωσης και του επενδυτικού αποκλεισμού αυξάνεται. Πως αντιστρέφεται αυτή η πορεία; Με την αυλική δουλοπρέπεια του πολιτικού προσωπικού για μια ακόμα επιχορήγηση ή με το επαρχιώτικο νταηλίκι των ανέξοδων λεοντα­ρισμών; Η λύση φυσικά δεν βρί­σκεται ούτε στη μια ούτε στην άλλη εκδοχή. Αυτό τουλάχιστον έχει δείξει η πραγματικότητα από τη διαχείριση χρόνιων ζητημάτων που απασχολούν το νο­μό μας, όπως το Πανεπιστήμιο και το ΤΕΙ, το Εφετείο και η Εκτροπή του Αχελώου, το Πλατυγιάλι. Σε τόσο σημαντικά ζητήματα αυτό που χρειάζεται εί­ναι σχεδιασμένες πολιτικές με τεκμηριωμένο υπόβαθρο και συ­ντονισμένη πίεση. Ο λαϊκισμός δείχνει την ανεπάρκεια του πο­λιτικού προσωπικού να χειριστεί ζητήματα υψηλής σημασίας και αποτελεί επιφαινόμενο και αίτιο βαθύτερης υπανάπτυξης. Ο νομός δεν έχει ανάγκες από καταγγελτικές κορώνες και λαϊ­κισμούς για εσωτερική πολιτι­κή κατανάλωση, άλλωστε αυτοί οι τρόποι αντιμετώπισης βα­θαίνουν την κρίση και τα αδιέ­ξοδα κάνοντας τους πολιτικούς από μέρος της λύσης μέρος του προβλήματος.

Υπάρχει άλλος δρόμος για την Αιτωλοακαρνανία. Είναι ο δρόμος της ενδονομαρχιακής ενότητας που καλλιεργεί συνείδηση και ταυτότητα Αιτωλοακαρνάνα πέρα από τεχνητές πολώσεις μεταξύ πόλεων που ανταγωνίζονται ποιος θα πάρει από το «λίγο» αντί να συνεργάζονται για να δημιουργήσουν από κοινού το «πολύ». Σε μια εποχή όπου οι συγχωνεύσεις εταιρειών και ο συνασπισμός κρατών επιδιώκουν να αντιμετωπίσουν τον παγκόσμιο ανταγωνισμό και τις διεθνείς πιέσεις είναι τουλάχιστον παράλογο σε τοπικό επίπεδο οι δυνάμεις του κατακερματισμού και της πολυδιάσπασης να υπερισχύουν των δυνάμεων της συνεργασίας και της εμπιστοσύνης. Η οικοδόμηση ενδονομαρχιακής ενότητας και η αποφυγή εσωτερικών συγκρούσεων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση τόσο για αποτελεσματικές διεκδικήσεις όσο και για αναπτυξιακές επιλογές με προοπτική. Οι τεχνητοί διαχωρισμοί περισσότερο εξυπηρετούν προσωπικούς εγωισμούς και διεκδικήσεις αξιωμάτων παρά το κοινό καλό και την ευημερία του τόπου. Η πολιτική όμως πρέπει να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον και όχι συντεχνιακές και κλειστές λογικές.

Στο επίπεδο των διεκδικήσεων του Νομού από την κεντρική εξουσία χρειάζεται αλλαγή στρατηγικής και τακτικής. Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα των διεκδικήσεων μας μάλλον παρουσιάζονται πενιχρά. Αυτό σημαίνει πως πρέπει να επανεξετάσουμε την πορεία των διεκδικήσεων μας και να ξανασκεφτούμε την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής και της τακτικής μας.
Αν η πολιτική αποτελεί μια εξισορρόπηση συμφερόντων των αντιτιθέμενων μερών σε ένα σημείο όπου μεγιστοποιείται η συνολική ευημερία τότε οι ακραίες θέσεις διαφύλαξης που υπερασπιζόμαστε ως νομός μάλλον χαρακτηρίζονται από έναν ιδιόμορφο τοπικισμό παρά από μια ρεαλιστική προσέγγιση με μακροπρόθεσμη στόχευση. Οι διεκδικήσεις μας πρέπει να συνδυάζουν τα ζωτικά μας συμφέροντα με τις κοινές αξίες και όχι να «γραφικοποιούνται» μέσα από μια στείρα αντίδραση ως απότοκο τοπικιστικών φαινομένων. Ο εγκλωβισμός σε κλειστές λογικές και η εκτροπή μας στον πολιτικό ανορθολογισμό αποξενώνει την πλειοψηφία των πολιτών από την ουσία των διεκδικήσεων αδρανοποιώντας ολόκληρο το κοινωνικό κεφάλαιο. Η Δημιουργική Αιτωλοακαρνανία όμως είναι το έργο των ενεργών πολιτών και στο δίλημμα Ανάπτυξη ή Λαϊκισμός πρέπει να απαντούμε Ανάπτυξη αν θέλουμε να γίνουμε ο Νομός που τόλμησε το καινούργιο.
Ο δρόμος για μια Ισχυρή Αιτωλοακαρνανία δεν περνά όμως μόνο μέσα από την άρση των εξωτερικών περιορισμών και την επίτευξη των χρόνιων διεκδικήσεων μας αλλά κυρίως μέσα από την διαμόρφωση μιας Αναπτυξιακής Στρατηγικής που θα απαντά στα σύγχρονα ζητήματα και θα συντονίζεται με τις διεθνείς και ευρωπαϊκές εξελίξεις. Χρειάζεται να σκεφτούμε σφαιρικά και να σχεδιάσουμε τοπικά μια αναπτυξιακή στρατηγική η οποία θα στοχεύει στην δημιουργία μιας υγιούς παραγωγικής βάσης με εξαγωγικό χαρακτήρα(αγροτοβιομηχανία, αγροτουρισμός, δυναμικές καλλιέργειες, ιχθυοκαλλιέργειες, βιολογική κτηνοτροφία και γεωργία) και ικανότητα αλλαγής στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες. Η ολοκλήρωση και διασύνδεση των μεταφορικών υποδομών καθώς και η σύζευξη των ακαδημαϊκών και τεχνολογικών ιδρυμάτων της περιοχής με τις ανάγκες της αγοράς και των επιχειρήσεων μπορεί να διαμορφώσει πραγματικούς όρους για μια Ανάπτυξη με Ταυτότητα.
Στην εποχή της ευέλικτης παραγωγής, της ποικιλίας και της διατροφικής ασφάλειας αυτό που έχει ανάγκη ο νομός δεν είναι γενικές κατευθύνσεις και συνολικές αναφορές αλλά εξειδικευμένες προσεγγίσεις που θα διαφοροποιούν την παραγωγή από περιοχή σε περιοχή ανάλογα με τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που διαθέτει η κάθε μια. Έτσι το Ξηρόμερο μπορεί να καθετοποιήσει την γαλακτοπαραγωγή του με ομάδες παραγωγών και να αναπτύξει την βιολογική κτηνοτροφία που έχει υψηλή προστιθέμενη αξία. Η Τριχωνίδα μπορεί να επενδύσει στην ελιά και την τυποποίηση ελαιολάδου ως προϊόν ονομασίας προέλευσης, στα βιολογικά προϊόντα καθώς και στην αλιεία με παράλληλη ανάπτυξη του ναυταθλητισμού και του οικολογικού και θρησκευτικού τουρισμού. Ο Βάλτος έχει όλες τις δυνατότητες να αναπτύξει τον αγροτουρισμό με πρότυπα επισκέψιμα αγροκτήματα, τον ιαματικό τουρισμό , την βιολογική κτηνοτροφία καθώς και την αλιεία στις τεχνητές λίμνες που διαθέτει ενώ ανοιχτή είναι η προοπτική για επενδύσεις σε αιολικά πάρκα και μικρά υδροηλεκτρικά εργοστάσια που δημιουργούν μια μικροοικονομία της ισχύος.
Στην Ναυπακτία η ανάπτυξη του ορεινού και χειμερινού τουρισμού, ο θρησκευτικός και πολιτιστικός τουρισμός , η δημιουργία γυναικείων συνεταιρισμών με τοπικά παραδοσιακά προϊόντα αλλά και η δημιουργία παραθεριστικής κατοικίας υψηλών προδιαγραφών είναι προκλήσεις για το μέλλον. Τέλος στην περιοχή του Μεσολογγίου η προώθηση της καλλιέργειας ενεργειακών φυτών στην πεδιάδα του Αχελώου, η τυποποίηση της παραγωγής αυγοτάραχου και ο εκσυγχρονισμός της αλιείας, η ανάπτυξη πολιτιστικού τουρισμού και οικοτουρισμού είναι κάποιες κατευθύνσεις για το αύριο. Το σημερινό μοντέλο ανάπτυξης του νομού που στηρίχθηκε στην μονοκαλλιέργεια του καπνού και τις χαμηλές υπηρεσίες των αστικών κέντρων έχει συναντήσει τα όρια του. Από εδώ και στο εξής χρειάζεται να δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση στους ενδογενείς παράγοντες της ανάπτυξης και στις αυξημένες αποδόσεις που προκύπτουν από τα σωρευτικά οικονομικά πλεονεκτήματα περιοχών που ακόμα δεν έχουν κεφαλαιοποιήσει τα συγκριτικά τους πλεονεκτήματα.
Η Αιτωλοακαρνανία θέλει Αλλαγή για να μπει σε μια ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ όπου θα σταματήσει η πλήρης εξάρτηση της ανάπτυξης από την κεντρική εξουσία δημιουργώντας μια Νέα Τοπική Αυτοπεποίθηση στη βάση μιας αυτοτροφοδοτούμενης και βιώσιμης αναπτυξιακής δυναμικής.
Για να επιτευχθούν όλα τα παραπάνω αυτό που απαιτείται κυρίως είναι η αναβάθμιση και ενεργοποίηση του κοινωνικού κεφαλαίου όσο και η απόκτηση διοικητικών ικανοτήτων υψηλού επιπέδου σε κάθε φορέα διακυβέρνησης. Η δικτύωση των κοινωνικών εταίρων και η συνεργασία των θεσμικών φορέων με το πατριδοπολιτιστικό κίνημα του τόπου μας είναι αναγκαία αφού έτσι συγκροτούνται ικανές ομάδες πίεσης σε διάφορα επίπεδα εξουσίας προωθώντας τα τοπικά συμφέροντα. Η κινητοποίηση του κοινωνικού κεφαλαίου στην αυτοκατανόηση αρχικά των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε ως νομός και σε δεύτερη φάση στο σχεδιασμό και την ανάπτυξη δράσεων και πρωτοβουλιών αποτελεί ουσιαστική συμβολή στην προώθηση μιας συμμετοχικής τοπικής δημοκρατίας όσο και στη δημιουργία ενός συλλογικού φαντασιακού, ενός Νέου Εμείς.
Χρειάζεται να περάσουμε από την παραπολιτική των πελατειακών σχέσεων και την υποπολιτική της ελλειμματικής κοινωνικής αντιπροσώπευσης στην αποκατάσταση των βασικών λειτουργιών της πολιτικής, «επιστρέφοντας στο μέλλον».Το 2010 να έχουμε κάνει την Αιτωλοακαρνανία έναν «´Εξυπνο Τόπο».
Με ενδονομαρχιακή ενότητα και ρεαλιστικές διεκδικήσεις, με μια νέα αναπτυξιακή στρατηγική και αναβαθμισμένο κοινωνικό κεφάλαιο, με υψηλές διοικητικές ικανότητες και συμμετοχική αυτοδιοίκηση μπορούμε να επιδιώξουμε μια Προοδευτική Τοπική Ανάπτυξη με στόχο την «Έξυπνη» Αιτωλοακαρνανία.

Ρεύμα κοινωνικής αλλαγής…το μέλλον δεν μπορεί να περιμένει

Τον Μάρτιο του 2008 για λογαριασμό του Συλλόγου Αιτωλοακαρνάνων Σπουδαστών η εταιρεία δημοσκοπήσεων Kapa-Research διενήργησε έρευνα σε νέους ανθρώπους του Νομού Αιτωλοακαρνανίας με στόχο να διερευνήσει τις απόψεις και θέσεις των νέων σε σχέση με τα οικονομικά , κοινωνικά και πολιτιστικά δρώμενα της περιοχής.

Τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας ήταν τα εξής:

• Στο υπό διερεύνηση τμήμα της νεολαίας της Αιτωλοακαρνανίας παρά την αγάπη για τον τόπο της, επικρατεί έντονο κλίμα απαισιοδοξίας σχετικά με το μέλλον της με κύρια αιτία την αίσθηση έλλειψης δυνατότητας επαγγελματικής αποκατάστασης αλλά και αξιόλογης ποιότητας ζωής , σε δεύτερο επίπεδο.

• Βασικά θέματα τα οποία αναδεικνύουν οι νέοι ως προβλήματα που αντιμετωπίζουν στο θέμα της ποιότητας ζωής είναι η έλλειψη αθλητικών εγκαταστάσεων και χώρων αναψυχής, το θέμα της καταστροφής του περιβάλλοντος καθώς και των σχολικών κτιρίων ιδίως στα αστικά κέντρα

• Το πολιτικό προσωπικό που υπηρετεί στο Νομό δεν εκφράζει τους νέους της περιοχής, σε μια γενική αξιολόγηση και υπάρχει έντονος προβληματισμός για τις επιδόσεις, την αποτελεσματικότητα και την παρουσία του στα τοπικά δρώμενα. Οι νέοι έχουν μεγαλύτερες προσδοκίες από τους πολιτικούς τους εκπροσώπους και στέκονται κριτικά απέναντί τους

• Η όποια αναπτυξιακή υστέρηση παρουσιάζει ο Νομός αποδίδεται στην έλλειψη τουριστικής αξιοποίησης , στην υποβάθμιση του αγροτικού τομέα και στο έλλειμμα σημαντικών επενδύσεων. Ο τομέας της πολιτιστικής κληρονομιάς δείχνει να ενδιαφέρει τους νέους οι οποίοι όμως θεωρούν ότι δεν υπάρχουν οι απαιτούμενες υποδομές .

Η έρευνα διαπιστώνει με σαφήνεια πως στο κοινωνικό επίπεδο αρχίζει να διαμορφώνεται σταδιακά ένα κοινωνικό ρεύμα που έχει περισσότερο ηλικιακά χαρακτηριστικά παρά ταξικό χαρακτήρα. Αυτή η κοινωνική τάση έχει μια διαφορετική προσέγγιση από την υπόλοιπη κοινωνία σε μια σειρά από ζητήματα και αναζητά την πολιτική της έκφραση που δεν μπορεί να την βρεί μέσα στα στεγανά του υφιστάμενου πολιτικού συστήματος σε συνθήκες μάλιστα προβληματικής κοινωνικής εκπροσώπησης.

Ανεκπροσώπητη σιωπηλή κοινωνική πλειοψηφία η γενιά των 700 ευρώ.

Υπάρχει σήμερα στην Ελλάδα μια μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία εργαζόμενων νέων, οι οποίοι παρά το γεγονός ότι διαθέτουν σημαντικά προσόντα και δεξιότητες βρίσκονται αντιμέτωποι με τα παλιά δεδομένα της εργασιακής ανασφάλειας: την υπερεργασία, την πολυαπασχόληση με τις δύο δουλειές, τη μη δημιουργική επαναλαμβανόμενη εργασία και τις χαμηλές αμοιβές, το ξεχειλωμένο ωράριο, την έλλειψη ελεύθερου χρόνου και ισορροπίας στην προσωπική ζωή.

Ταυτόχρονα, κουβαλάνε πάνω τους αμαρτίες της παλιότερης γενιάς: το υψηλό χρέος που περιορίζει τους πόρους για ανάπτυξη, το περιβαλλοντικό έλλειμμα που υποβαθμίζει τη ζωή στις πόλεις, το ασφαλιστικό πρόβλημα που οδηγεί σε χειροτέρευση των όρων συνταξιοδότησης των νέων σε σχέση με την προηγούμενη γενιά.

Αυτοί οι νέοι αποτελούμε σήμερα μια ανεκπροσώπητη σιωπηλή κοινωνική πλειοψηφία, γνωστή πλέον ως γενιά των 700 ευρώ. Είμαστε μια πολύχρωμη γενιά με μεγάλες διαφορές σε αντιλήψεις και πιστεύω, αισθητικά πρότυπα και κομματικές ταυτίσεις. Ωστόσο, συνειδητοποιούμε σιγά, σιγά τη σκληρή πραγματικότητα. Ότι η μαζική κοινωνική και οικονομική άνοδος που χαρακτήρισε τη μεταπολιτευτική περίοδο, τη γενιά των γονιών μας, δεν αποτελεί πλέον το μέλλον όλων. Πολλοί από εμάς βρίσκονται αντιμέτωποι με το φάσμα της στασιμότητας ακόμα και της καθόδου.

Στο αδιέξοδο της γενιάς των 700 ευρώ συμβάλει τα μέγιστα και μια αντίληψη που τέμνει οριζόντια το πολιτικό φάσμα. Η αντίληψη σύμφωνα με την οποία η επίλυση όλων των βασικών προβλημάτων μπορεί να μετατίθεται διαρκώς στο μέλλον. Έτσι όμως το μόνο που επιτυγχάνεται είναι να διατηρείται μια κατανομή ευκαιριών και πόρων υπέρ των γηραιότερων, πλουσιότερων και ισχυρότερων συμπολιτών. Απαιτείται όμως ακριβώς το αντίθετο: αναδιανομή ευκαιριών και πόρων υπέρ των νέων και των παιδιών που έρχονται μετά από αυτούς.

Είναι λοιπόν καιρός εμείς οι νέοι να αφυπνιστούμε, να αναζητήσουμε διεξόδους, και να θέσουμε τις δικές μας άμεσες κοινωνικές προτεραιότητες, να οικοδομήσουμε με τις δικές της δυνάμεις το μέλλον που μας αξίζει.

Δεν κυνηγάμε την ουτοπία, το δίλλημα μας είναι μπροστά ή πίσω, ανάπτυξη ή λαϊκισμός, πρόοδος ή αδράνεια. Θέλουμε να πετύχουμε ορισμένα αυτονόητα για κάθε πολίτη της Ευρώπης και της σύγχρονης Ελλάδας πράγματα:

1. την ανταμοιβή του κόπου της εργασίας

2. την ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής

3. την αύξηση του ελεύθερου χρόνου

4. την επένδυση και ακολούθως τη σωστή αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού

5. την ποιοτική αναβάθμιση των συλλογικών αγαθών

Πολύ απλά επιδιώκουμε μια επανάσταση του αυτονόητου. Γιατί εάν δεν έχουν δουλειές οι νέοι πώς θα πάρουν σύνταξη οι μεγαλύτεροι; Εάν δεν μπορέσουν να κάνουν οικογένειες οι νέοι πώς θα αντιμετωπιστεί το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας; Εάν δεν δοθούν ευκαιρίες στους νέους πολίτες πώς θα αλλάξει το πολιτικό σύστημα σε κατευθύνσεις διαφάνειας, συμμετοχής και νεωτερικότητας; Πώς θα οικοδομήσουμε τις Νέες Πόλεις εάν δεν έρθει μια νέα γενιά στο προσκήνιο ;